Ринат АВАЗБАКИЕВ:барлық істе жауапты болуға және адал өмір сүруге тырысамын

Бастапқыда мен энергетик мамандығы туралы ойлаған да жоқпын. Мектеп жылдарында әкем сияқты жиһазшы болғым келді. Бірақ ол кезде бұл жұмыстың біркелкілігі мені қызықтырмады. Есесіне ағамның үлгісі мен тәлімгерлігі мамандықтың қаншалықты қызықты екенін және оның адамдарға қандай пайда әкелетінін көруге көмектесті. Сол сәттен бастап мені осы мамандыққа қызығушылық таныта бастадым, нәтижесінде бұл менің таңдауымды анықтады.

2013 жылы «Прогресс» политехникалық колледжін бітіргеннен кейін бізді 3-ЖЭО-ға практикаға жіберді. Бізге жарықтандыру желілері, коммутациялық аппаратура, электр қозғалтқыштары сияқты түрлі бағыттарда жұмыс істеу мүмкіндігі берілгенін атап өту керек. Мен жабдықтардың көптігіне және күрделілігіне тәнті болдым, бірақ жабдықтарды жете білетін мамандар мені одан да таң қалдырды, олар үшін шешілмейтін міндеттер болған жоқ. Әр сала мен үшін өзінше қызықты болды, тіпті жұмысты тұрақты технологиялық процесс жалғасатындай етіп орындауға деген құлшынысты көбірек қамтыды.

21 жасымда 3-ЖЭО-ға 4-разрядты кезекші электр монтері ретінде жұмысқа орналастым. Мен үш жылдан астам уақыт бойы өндіріс барысында мамандықты игеріп алдым, өз білімімді жаңа қоректендіру схемаларымен, қорғаныштармен және бұғаттаулармен толықтырдым. 2017 жылы мен емтихан тапсырып, 5-разрядты кезекші электромонтер болып жұмыс істей бастадым. Ал 2018 жылдың ортасынан бастап мен 3-ЖЭО Электр цехының ауысым басшысымын. Бұл біздің мамандығымыздың маңыздылығы мен жауапкершілігі мен біздің жұмысымыздың маңыздылығына кеңінен түсінік берді.

2013 жылдың 1 тамызындағы алғашқы жұмыс күнім өте жақсы есімде. Сол кезде мен, жедел қызметкер ретінде, негізінен жалғыз жұмыс істеуім керек екенін түсініп, бір нәрсені дұрыс істей алмай қаламын деген қорқыныш пайда болды. Бірақ ауысымдағы әріптестерім, сондай-ақ цехтың басшылығы менің бұл қалыптасу жолынан алғашқы болып өтіп жатқан жоқ екенімді өз мысалдарымен дәлелдеді. Ең бастысы өз жұмысын сапалы орындауды үйренуге құлшыныс және жарты жолда тоқтамауға көмектесетін табандылық таныту керек болды.

Әр вахтада білімі мен тәжірибесімен бөліскен мамандар болды, ол үшін мен оларға өте ризамын. Әр түрлі ауысымдағы мамандармен жұмыс істегенде мен олардан көп нәрсе үйрендім. Кәсіп негіздерін түсінудегі маңызды фактор жабдықтар мен құрылыстарды қоректендіру схемаларын есте сақтау және өндірістік нұсқаулықтарды зерделеу қажеттігін түсіну болды.

Мен үнемі айналысып жүрген басқа цехтардың нұсқауларын зерделеу процестің күрделілігі мен ауысым кезіндегі әрбір қызметкердің маңыздылығын көбірек түсінуге мүмкіндік береді. Менің ойымша, басқа департаментке бару мен үшін өте танымдық және пайдалы болды. Жаңа (мен үшін) жабдық, біздегіден басқаша болатын, іс-қимыл тәртібі, өз тәжірибесімен бөлісетін жаңа адамдар – осының бәрі біздің компаниямызда қаншалықты пайдалы қызметкерлер бар екенін және ортақ ісіміз үшін әрқайсымыздың жұмысымыздың қаншалықты маңызды екенін түсінуге мүмкіндік береді.

Станцияның жұмысымен және жабдықтарымен танысу әлі күнге дейін жалғасуда. Мен өзім үшін жаңа нәрсе айқын болмаған ауысым әлі болған жоқ. Менің жұмыс күнім барлығын тексеріп шығудан басталады. Трансформаторлар майының температурасын, ажыратқыштардағы май мен элегаздың деңгейін, генераторлар мен станцияның өзіндік қажеттіліктері секцияларының параметрлерін, сондай-ақ генераторлардың корпусындағы сутегі талдауларын, айналмалы механизмдер мен басқа да жабдықтар жұмысының дұрыстығын бақылау қажет.

Ауысымға келгенде, менде орындалуы тиіс белгілі бір міндеттер бар. Бірақ ауысым кезінде шұғыл, жоспарланбаған жұмыстар жиі пайда болады, және бұл кезде басымдықтарды белгілеу маңызды. Бұдан басқа, басқа цехтардың қызметкерлерінен көптеген өтініштер келіп түсуде. Бірлескен күш-жігер арқылы біз ақауларды жоюға және үздіксіз өндірістік процесті сақтауға қол жеткіземіз.

Бір күні менің ауысымда электр қозғалтқышы өздігінен өшіріліп, көмір беретін жабдық істеп шығып қалды. Тексеру қажетті нәтиже бермеді, себебі айқын ақаулар табылған жоқ. Сол кезде мен электр қозғалтқышының кабелін коммутациялық аппаратурадан ажыратып, қосылуды имитациялау туралы шешім қабылдадым, ал содан кейін қандай реле дұрыс жұмыс істемейтінін және ажыратуға импульс беретінін анықтадым. Осы қарапайым манипуляциялардың арқасында менде ақаулы реле анықталды, оны ауыстырғаннан кейнін жабдықтар дұрыс жұмыс істей бастады және көп ұзамай көмір беру қалпына келтірілді. Менің шешімдерім мен әріптестеріммен бірлескен күш-жігерімнің арқасында табысқа қол жеткізе алатынымды жақсы түсінемін.

Менің жұмысымда жылдамдық пен сақтықтың үйлесімі өте маңызды талап болып табылады. Өзімнің жинақталған тәжірибем болса да, мен кез келген ақаулар туралы шеберлермен жиі кеңесемін. Бұл мүмкіндігінше оларды демалыс күндері немесе түнгі уақытта жөндеу қызметкерлерін тартпай-ақ, ауысымдағы әріптестеріммен бірлесіп жөндеуге мүмкіндік береді. Мұндай тәсіл мамандықта жетілуге, тәжірибе алмасуға және цех әріптестерімен жақсы қарым-қатынасты сақтауға көмектеседі. Біздің мамандығымыз мықты білімді талап етеді, ал мен кәсіпорын ұжымы өз жұмысын жақсы білетінін және әрқашан ынтымақтастыққа дайын екенін айта аламын.

Сондықтан күрделі ақаулар орын алған жағдайда да біз барлығымыз үйлесімді жұмыс істейміз, осының арқасында біз оларды тез әрі анық жоюға қол жеткіземіз. Маған күрделі мәселелерді шешу, оларды жеңу, сондай-ақ өндіріске де, ұжымға да пайда әкелетінімді түсіну ұнайды.

Біздің жұмысымызда қорқыныш тосқауылынан өту, бұрын орын алған апаттарға талдау жасау және одан сабақ алу, өндірістік нұсқаулықтарды үнемі оқу және оларды өз жұмысында қолдану өте маңызды. Өйткені, біздің цех көптеген жабдықтарды қамтиды – ақаулар әртүрлі болуы мүмкін. Сондықтан өзіңіздің білімдеріңізді ұдайы кеңейтіп, арнайы әдебиетті оқи отырып, үздіксіз оқып отыру қажет.

Жауапкершіліктен басқа біздің жұмысымызда өз идеяларымызды ұсынудан қорықпай, ынталы болу және әріптестермен ынтымақтасуға ниет білдіру маңызды. Мен өзімнің бұдан арғы кәсіби бағытымды дәл осы АлЭС-пен, біздің стансамен байланыстырамын. Менің мансаптық амбицияларым бар – келешекте электр станциясының ауысым бастығына дейін жетуді көздеймін.

Бұл қаншалықты үлкен жауапкершілік екенін түсінемін, бірақ жұмысқа деген қызығушылық пен технологиялық процесті жақсарту мақсатында шешім қабылдауға деген құлшыныс күшті. Мен жабдықтар мен жалпы станцияның жұмысын жақсарту үшін өз идеяларымды белсендірек ілгерілетуді үйренгім келеді. Және басшылық бұл ұмтылыста мені қолдауға дайын екенін бірнеше рет көрсетті.

Бүгінде жұмысшы мамандықтарға деген қызығушылықтың жандануы туралы көп айтылады. Олардың қатарында энергетика саласындағы көптеген жұмысшы мамандықтары бар. Бұл өте уақтылы, өйткені соңғы жылдары жұмысшылардың, инженерлік мамандықтардың беделі төмендеді. Бұл мамандықтар күрделі, білімді, жауапкершілікті талап етеді, көп жастар оған қызықпайды. Көптеген адамдар энергетикадағы жабдықтардың күрделілігі мен ол тудыруы мүмкін қауіп-қатерден қорқады.

Шын мәнінде біздің мамандығымыз, әсіресе дайындығы жоқ адамдар үшін қауіпті. Қазандықтардан құбыржолдары бойынша жоғары қысымдағы (~95 кгс/см) қыздырылған бу (температура ~535 °С) генераторға беріледі, ол секундына 50 айналымнан, кернеуі 220.000 Вольтқа (238.000 Вольт) дейін айналады. Бұл іс жүзінде қаншалықты қауіпті екендігіне біз трансформатордың кірме оқшаулағышы қираған кезде көз жеткіздік. Сынықтар 15-20 метр радиуста шашылып, әйнектер сынған. Бақытымызға орай, жанымызда қызметкерлер болмай, жазатайым оқиғалардан құтылуға мүмкіндік туды. Бірақ біздің жұмысымыз сұранысқа ие, демек жастардың қандай қиындықтардан өтулері мүмкін екенін түсіне отырып, саналы және жауапкершілікпен, бірақ ең бастысы олардың осы сын-қатерлерді еңсеру үшін құзыреттілігі бар екенін біліп, мамандыққа келуі маңызды. Сондықтан болашақ мамандарды жұмысқа үлкен жауапкершілікпен дайындау қажет.

Жеке өзіме айналысатын жұмысым өте ұнайды. Мен күрделі міндеттерді шешуге дағдыландым. Ал бұл саланың біздің елімізде қалай дамып келе жатқанын, қандай салмақ жинайтынын көріп, мен тағы да осы мамандықты таңдаған болар едім. Біздің компанияны таңдағанымыздай, қызметкерлерге өздерін дамытуға, тұрақтылықты сезінуге және перспективаларды көруге мүмкіндік береді.

Өзара іс-қимыл және персонал мен менеджменттің нәтижесіне назар аудару көп жағдайда біздің ұйымшыл және жауапты ұжымымыздың болуына ықпал етеді. Бізде кездейсоқ адамдар жоқ – олар бізде жай ғана кідірмейді. Ал нағыз кәсіпқойлар бұл жұмысты өмір бойы таңдайды, ал АлЭС-те ондаған жылдар бойы жұмыс істейтіндер аз емес.

Балаларымның да менің жұмысыма қызығушылық танытқанына қуаныштымын. Мен балаларыммен уақыт өткізуді ұнатамын – біздің қызығушылықтарымыз бірдей. Ұлым электроникаға қызығады, жиі қызықты схемалар ойлап табады, кейде менімен кеңеседі. Содан кейін біз бірге қызықты жетістіктерге қуанамыз. Қызым жорықтарға баруға ұнатады, тіпті ұсақ-түйек нәрседе де сұлулықты көре алады. Жақында жұмысшылардың балаларына арналған ашық есік күні болған кезде менің балаларым да станцияда болды. Олар менің қайда жұмыс істейтінімді көруге қызығушылық танытты, ал экскурсия оларға ұнады және ұзақ уақыт естерінде қалды. Мен олардың электр қуатының қайда туылатынын, немен және қалай жұмыс істейтінімді және не істеп шаршайтынымды жақсы түсіне бастағанына өте қуаныштымын.

Менің балаларым сол күні не істегенімді, қандай мәселелерді шешкенімді жиі сұрайды. Біраз ойланғаннан кейін жиі қосымша сұрақтар қояды. Бір мәселеге пікір білдіре алады немесе оны шешуді ұсына алады. Олар менімен бірге менің ісім үшін алаңдағандай болады.

Мен үшін қазір балаларыма білімді, жауапты және қамсыздандырылған тұлғалар болуы үшін қажеттінің бәрін беру маңызды. Екінші міндетім – өз біліктілік деңгейімді арттырып, кәсіби маман және адам ретінде жетілу. Бұл балалар үшін өмірлік үлгі болады.

Мен біздің жұмысымыздың өзін-өзі дамытуға мүмкіндік беретініне қуаныштымын. Өз мамандығымда оқуды және жетілдіруді жалғастыра отырып, мен көптеген энергетиктер сияқты өз мүдделерімді кеңейтіп, хоббимді қалдырмаймын. Суретке түсіруді ұнатамын. Мүмкіндігім болған кезде табиғатқа шығамын, онда жылдың қандай да бір мезгілі айқын көрінеді. Бұл сапарлар көбінесе музыкамен қатар жүреді. Мен пайда болатын идеяларды жазып, содан кейін оларды электрондық музыка жасау бағдарламасында іске асыруға тырысамын.

Әр кәсіп өз ізімен келеді деп айтады, ал күнделікті өмірге маңызды кәсіби алгоритмдер мен талаптар ауысады. Сондықтан мен де ең алдымен отбасымның сау, қауіпсіз болуын қалаймын. Бұл – өмірдегі ең бастысы: денсаулық пен қауіпсіздік. Сондықтан да, кәсіптегідей, өмірімде де барлық жағынан жауапты болуға және адал өмір сүруге ұмтыламын. Ал салқын ақыл мен саналы ойлау белгілі бір дұрыс емес әрекеттердің қандай нәтижелерге әкелуін алдын ала көріп, жағымсыз сценарийлердің алдын-алуға мүмкіндік береді.