Қала шетінен – қала жүрегіне

Бүгінде бұл станция үлкен қаланың орталығында орналасқан, бірақ 1930-жылдардың басында ол қаланың шетінде салынған болатын. Алматы орталық электр станциясының – қаланың алғашқы энергетикалық нысандарының бірі, кейінгі Б.Оразбаев атындағы Алматы 1-ЖЭО тарихы осылай басталды.

Құрылыс 1932 жылы басталды. Станцияны түрлі ұлт өкілдері бірлесіп, ортақ күш-жігермен бой көтерді. 1935 жылдың 25 қазанында ол пайдалануға берілді, ал іске қосылу салтанаты Жаңа жыл қарсаңында өтті. Ол кезде жаңа кәсіпорындарды мерекеге орай ашудың игі дәстүрі бар болатын.

Бірінші кезекте бу өнімділігі сағатына 28 тонна болатын қазандық пен қуаты 3,5 мың кВт турбоагрегат іске қосылды. Жұмысының алғашқы жылында-ақ станция қалаға 1,8 млн кВт·сағ электр энергиясын берді – бұл сол кездегі Алматының қажеттіліктерін өтеуге жеткілікті болды.

Станция қуаты жылдам артты, бірақ желілердің дамуы басында кенжелеп қалды: тек 1937 жылдан бастап электр беру желілерінің белсенді құрылысы басталды. Бірте-бірте қаланың біртұтас энергетикалық жүйесі қалыптасты.

1940 жылға қарай станцияда бірнеше қазандық пен турбина жұмыс істеп, қуаттылығы 10,5 МВт-қа, ал өндіріс 53,6 млн кВт·сағ-қа жетті. Энергия тек өнеркәсіпке ғана емес, сонымен қатар үйлерге, мекемелерге, радиохабарларға – жаңа қалалық өмір бастау алған жерлердің бәріне жіберілді.

Станция тарихы – бұл адамдардың тарихы, олардың еңбегі мен болашаққа деген сенімі. Қала шетіндегі нысаннан ол қала жүрегінің бір бөлшегіне айналып, бәрі енді ғана басталған және әрбір киловатт алға басудың нышаны болған сол бір кезеңді еске салып тұр.