БЖК: қалаға сенімді әрі жауапкершілікпен қызмет ету
Өткен аптаның соңында Батыс жылу кешенін (БЖК) жаңғыртуға бағытталған инвестициялық бағдарламаның іске асырылуы ТМРКД мамандары, қоғамдық өкілдер және БАҚ өкілдері тарапынан тексерілді. Айри ЖАН
Топ құрамына ҚР ҰЭМ ТМРКД Табиғи монополияларды және бағаларды реттеу департаментінің Алматы қаласы бойынша бас маманы Мұхамедәлі Жамбылұлы, сондай-ақ өңірлік кеңес мүшелері: Бибігүл Самиғұлқызы Жүніспаева, Светлана Владимировна Дружинина, Владимир Витальевич Малишевский, Наталья Павловна кірді Казакова, Жанна Васильевна Славко, Шамиль Мухаметжанұлы Ғизатуллин кірді.
Батыс жылу кешені Алматыға жылумен қамтамасыз етуде және қаланың жылу жүйесінің гидравликалық тепе-теңдігін сақтауда, жылу жүктемесінің диспетчерлік графиктерін орындауда үлкен рөл атқарады. Қазіргі уақытта Батыс жылу кешеніне келесі нысандар кіреді: Батыс аудандық қазандық (БАҚ), Жаңа Батыс қазандық (ЖБҚ), Оңтүстік-Батыс аудандық қазандық (ОБАҚ), екі Орталық жылу тарату пункті (ОЖТП) және сорғы станциясы. Олардың жалпы орнатылған жылу қуаты 1100 Гкал/сағты құрайды, бу бөлігінің қуаты – 20 Гкал/сағ.
Алайда, қаланың энергетикалық кешеніндегі басқа көптеген құрылымдар сияқты, жақында өз құрылғанына 55 жыл толған Батыс жылу кешені де қайта құрылымдау мен күрделі жөндеуді қажет етті. Дәл айтқанда, ол қаланың әлеуетті қажеттіліктерінен бір қадам алда тұратын жаңғыртуға зәру болды, себебі Алматы және оның қажеттіліктері қарқынды түрде өсіп келеді. Мысалы, төрт жыл бұрын қаладағы ыстық су тұтыну көлемі сағатына 24 мың текше метр болса, қазір бұл көрсеткіш 28 мың текше метрге жетті. Мұндай өсу қарқыны әлі де сақталуда.
Сондықтан инвестициялық бағдарлама аясында қарастырылған жұмыстарды кестеге сәйкес, уақтылы орындау аса маңызды міндет болды. Қайта жаңғыртудың басты нысандарының бірі – Батыс жылу кешеніндегі №4 КВГМ-100-150 қазандық агрегатының конвективтік пакеттеріне жүргізілген күрделі жөндеу жұмысы. Бұл жалпы саны 104 дана орам (жартылай секциялар) тұратын түтікшелер пакеттерін толығымен ауыстыруды қарастырды. Жұмыстар келесі кезеңдерді қамтыды: тозған пакеттерді бөлшектеу, жаңа конвективтік пакеттерді орнату, гидравликалық сынақтар жүргізу, дәнекерленген жіктер мен қосылыстардың сапасын бақылау, сондай-ақ жылу оқшаулауын қалпына келтіру. Қазандық агрегатын күрделі жөндеудің жалпы құны – ҚҚС есептемегенде 717,6 миллион теңге. Жобаның тапсырыс берушісі – «Алматы электр станциялары» АҚ, ал мердігер – «АзияСпецЭнергоМонтаж» ЖШС.
Жобаның өзектілігі ҚР Ұлттық экономика министрлігінің Алматы қаласы мен Алматы облысы бойынша департаменті мен ҚР Энергетика министрлігінің бірлескен бұйрығымен «АлЭС» АҚ-ның 2022-2026 жылдарға арналған жылу энергиясын өндіру бойынша қызметтерге арналған инвестициялық бағдарламасына енгізілген өзгерістермен ерекшеленеді.
Инвестициялық бағдарламаға сәйкес 7-кезеңдегі 2-ЖЭО күл-қожды жоюдың аралас жүйесін реконструкциялауқайта құрылымдау, БЖК-дағы №3 ст. КГМ-100№4 және ПТВМ-100 су қыздыру қазандықтарын күрделі жөндеу жұмыстары жоспарланған, БЖК үшін қауіпсіздік және еңбекті қорғау техникасын сақтау бойынша мониторинг және талдау мақсатында орталықтандырылған бақылау пунктін құру бойынша жұмыстар жүргізілуде, 6-10 кВ ажыратқыштарды жөндеу аяқталды және БЖК үшін негізгі құралдар сатып алынды. Бүгінгі таңда инвестициялық бағдарламаны іске асыру 95%-ға бағаланады.
– Жұмыстың ауқымдылығы мен күрделі қаржылық сыйымдылығын ескере отырып, барлық жұмыстар кезең-кезеңімен жүргізілді. Атап айтқанда, 2024 жылға арналған жұмыс көлемі 2 882 миллион теңге көлемінде инвестиция құюды көздеді. Өткен жылдың қорытындысы бойынша 15 нысандағы энергия көздерінде қайта құрылымдау және күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілді, – деп мәлімдеді «АлЭС» АҚ Басқарма Төрағасының орынбасары – Бас инженер Бауыржан Қалиев. – Ағымдағы жылға арналған инвестициялық бағдарлама шеңберінде 1 623 миллион теңге көлемінде қаржы бекітіліп, 4 кешендегі энергия көздеріне күрделі жөндеу жүргізу жоспарланған. 2025 жылға жоспарланған жұмыстар аясында №4 станциялық КВГМ-100-150 су қыздырғыш қазандығында (газ-мазутпен жұмыс істейтін су қыздырғыш қазан) конвективтік бөліктің 104 пакетін толық (100%) ауыстыру орындалды. Қазіргі уақытта қазандыққа қызмет көрсету алаңдарын қалпына келтіру және жылу оқшаулау жұмыстарын жүргізу жалғасып жатыр. Жалпы аяқталған жөндеу жұмыстарының көлемі 95%-ды құрайды, қалған 5% жұмыс кестеге сәйкес жоспарланған мерзімге дейін аяқталуы тиіс.
БЖК-ға келген мамандар мен қоғамдық өкілдер атқарылған жұмыстарды да, аяқталуға жақын қалған шағын жұмыс көлемін де өз көздерімен көрді. БЖК-ға бару қорытындысы бойынша Жанна Васильевна Славконың айтуынша, ең бастысы – барлық жұмыстар қатаң түрде жоспарға сәйкес жүргізіліп жатыр, кестеден ауытқушылық жоқ, және ең маңыздысы – инвестициялық бағдарлама аясындағы барлық жұмыстар белгіленген мерзімінде толық аяқталады деген сенім қалыптасты. Нысандарды аралағаннан кейін осындай сенімділік орнады.
Қала тұрғындары үшін бұл – басталған жылыту маусымы тұрақты өтеді деген сөз. Ал энергетиктер үшін жүргізілген ауқымды қайта құрылымдау және жөндеу жұмыстары жабдықтардың сенімділігін арттырып, апаттық жағдайлардың азаюын білдіреді.
– Біздің экономистер қазан агрегатын жөндеу жобасын іске асырудан күтілетін тиімділікті бағалады: мысалы, қазандықтың тозу деңгейі 33,7%-ға төмендейді, яғни 51,9%-дан 18,2%-ға дейін қысқарады, – деп жобаның нәтижелеріне түсініктеме берді ЗТК бас инженері Роман Крайнов. – Жүргізілген қайта құрылымдау қазандық агрегатының жұмыс сенімділігі мен пайдалану қауіпсіздігін едәуір арттыруға мүмкіндік береді. Атап айтқанда, ағып кету және апаттық тоқтап қалу қаупі айтарлықтай азаяды. Сондай-ақ, біз орта мерзімді кезеңде жабдықтың қызмет ету мерзімін ұзарту мен жоспардан тыс жөндеулер жиілігін төмендету есебінен пайдалану және жөндеу шығындарының азаюын болжаудамыз.
Айта кету керек, БЖК тек ауқымды қайта құрылымдау мен жабдықты жаңарту бойынша жөндеу жұмыстарын аяқтап қана қоймай, сонымен қатар экологиялық бағдарламаны да табысты жүзеге асырып келеді. Атап айтқанда, 2024 жылы БЖК-да неміс өндірісіндегі «SICK» маркалы мониторингілеудің автоматтандырылған жүйесінің (МАЖ) жабдығы орнатылып, сынақ режимінен сәтті өтіп, пайдалануға берілді. Қазіргі уақытта Батыс жылу кешенінде бұл автоматтандырылған мониторинг жүйесі үш түтін мұржасына орнатылған. Мониторинг үздіксіз жүргізіледі, ал датчиктерден алынған ақпарат әр 20 минут сайын Қазақстан Республикасының Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі Ұлттық деректер қорына жолданып отырады.
Бұл күрделі және дәл жабдық эмиссияларды үздіксіз бақылауды қамтамасыз етеді. Атап айтқанда, ол шығатын түтін газдарындағы CO, NO2, NO, SO2 және O2 газдарының концентрациясын өлшейді. Жұмыс принципі ультрадыбыстық FLOWSIC100 ағын өлшегіштеріне, DUSTHUNTER шаң өлшеу жүйесіне және MCS газ анализі жүйесіне негізделген. Атмосфераға шығарылатын барлық көрсеткіштер тіркеледі. Қазіргі деректер талдауы көрсеткендей, БЖК белгіленген экологиялық нормативтерді толық сақтайды.
БЖК-ның жоспарында электрогенерациялық жабдықтарды орнату бар. Бұл өз электр энергиясына деген қажеттілікті қамтамасыз етіп, артық электр энергиясын қалаға беру мүмкіндігін береді. Сондай-ақ, қазандықтардың жану құрылғыларын қайта құрылымдау жобасын әзірлеу көзделіп отыр, ол экология тұрғысынан зиянды шығарындылардың азаюына әкеледі.
Алдағы уақытта газ құбырларына Fitch катализаторларын орнату жоспарланған, бұл қазандықта газ тұтынуды жылына 360 мың м3-ге дейін үнемдеуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, сорғы топтары үшін жиілік реттеу жүйесін енгізу де қарастырылып отыр, бұл жылына 1 миллион кВт-тан астам электр энергиясын үнемдеуге септігін тигізеді.
Жүргізілген жөндеу жұмыстарын қорытындылай келе және алдағы жоспарларға баға бере отырып, Бауыржан Қалиев БЖК сияқты қаланың маңызды энергетикалық нысаны алдағы онжылдықта да қала мен оның халқына жауапты әрі сенімді қызмет ететініне сенім білдірді.